(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 163

॥ శ్రీః ॥
5.163. అధ్యాయః 163
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
అర్జునాదిభిః సర్వైరులూకద్వారా పృథక్పృథగ్దుర్యోధనంప్రతి ప్రతిసందేశప్రేషణం ॥ 1 ॥
ఉలూకేన దుర్యోధనంప్రతి యుధిష్ఠిరాదిప్రతిసందేశకథనం ॥ 2 ॥
దుర్యోధనాజ్ఞయా కర్ణేన సేనాసు యుద్ధసన్నాహోద్ధోషణం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

5-163-0(37493)
సంజయ ఉవాచ। 5-163-0x(3863)
దుర్యోధనస్య తద్వాక్యం నిశంయ భరతర్షభ ।
నేత్రాభ్యామతితాంరాభ్యాం కైతవ్యం సముదైక్షత ॥ 5-163-1(37494)
స కేశవమభిప్రేక్ష్య గుడాకేశో మహాయశాః ।
అభ్యభాషత కైతవ్యం ప్రగృహ్య విపులం భుజం ॥ 5-163-2(37495)
స్వవీర్యం యః సమాశ్రిత్య సమాహ్వయతి వై పరాన్ ।
అభీతో యుధ్యతే శత్రూన్స వై పురుష ఉచ్యతే ॥ 5-163-3(37496)
పరవీర్యం సమాశ్రిత్య యః సమాహ్వయతే పరాన్ ।
క్షత్రబంధురశక్తత్వాల్లోకే స పురుషాధమః ॥ 5-163-4(37497)
స త్వం పరేషాం వీర్యేణ మన్యసే వీర్యమాత్మనః ।
స్వయం కాపురుషో మూఢ పరాంశ్చ క్షేప్తుమిచ్ఛసి ॥ 5-163-5(37498)
యస్త్వం వృద్ధం సర్వరాజ్ఞాం హితబుద్ధిం జితేంద్రియం ।
మరణాయ మహాప్రజ్ఞం దీక్షయిత్వా వికత్థసే ॥ 5-163-6(37499)
భావస్తే విదితోఽస్మాభిర్దుర్బుద్ధే కులపాంసన ।
న హనిష్యంతి గాంగేయం పాండవా ఘృణయేతి హి ॥ 5-163-7(37500)
యస్య వీర్యం సమాశ్రిత్య ధార్తరాష్ట్ర వికత్థసే।
హంతాస్మి ప్రథమం భీష్మం మిషతాం సర్వధన్వినాం । 5-163-8(37501)
కైతవ్య గత్వా భరతాన్సమేత్య
సుయోధనం ధార్తరాష్ట్రం వదస్వ।
తథేత్యువాచార్జునః సవ్యసాచీ
నిశావ్యపాయే భవితా విమర్దః ॥ 5-163-9(37502)
యద్వా బ్రవీద్వాక్యమదీనసత్వో
మధ్యే కురూన్హర్షయన్సత్యసంధః।
అహం హంతా సృంజయానామనీకం
సాల్వేయకాంశ్చేతి మమైష భారః।
కైతవ్య గత్వా భరతాన్సమేత్య
సుయోధనం ధార్తరాష్ట్రం వదస్వ ॥ 5-163-10(37503)
హన్యామహం ద్రోణమృతేఽపి లోకం
న తే భయం విద్యతే పాండవేభ్యః ।
తతో హి తే లబ్ధమతం చ రాజ్య-
మాపద్గతాః పాండవాశ్చేతి భావః ॥ 5-163-11(37504)
స దర్పపూర్ణో న సమీక్షసే త్వ-
మనర్థమాత్మన్యపి వర్తమానం।
తస్మాదహం తే ప్రథమం సమూహే
హంతా సమక్ష కురువృద్ధమేవ ॥ 5-163-12(37505)
సూర్యోదయే యుక్తసేనః ప్రతీక్ష్య
ధ్వజీ రథీ రక్షత సత్యసంధం।
అహం హి వః పశ్యతాం ద్విపమేనం
భీష్మం రథాత్పాతయిష్యామి బాణైః ॥ 5-163-13(37506)
శ్వోభూతే కత్థనావాక్యం విజ్ఞాస్యతి సుయోధనః।
ఆచితం శరజాలేన మయా దృష్ట్వా పితామహం ॥ 5-163-14(37507)
యదుక్తశ్చ సభామధ్యే పురుషో హ్రస్వదర్శనః।
క్రుద్ధేన భీమసేనేన భ్రాతా దుఃశాసనస్తవ ॥ 5-163-15(37508)
అధర్మజ్ఞో నిత్యవైరీ పాపబుద్ధిర్నృశంసకృత్।
సత్యాం ప్రతిజ్ఞామచిరాద్ద్రక్ష్యసే తాం సుయోధన ॥ 5-163-16(37509)
అభిమానస్య దర్పస్య క్రోధపారుష్యయోస్తథా।
నైష్ఠుర్యస్యావలేపస్య ఆత్మసంభావనస్య చ॥ 5-163-17(37510)
నృశంసతాయాస్తైక్ష్ణ్యస్య ధర్మవిద్వేషణస్య చ।
అధర్మస్యాతివాదస్య వృద్ధాతిక్రమణస్య చ ॥ 5-163-18(37511)
దర్శనస్య చ చక్రస్య కృత్స్నస్యాపనయస్య చ।
ద్రక్ష్యసి త్వం ఫలం తీవ్రమచిరేణ సుయోధన ॥ 5-163-19(37512)
వాసుదేవద్వితీయే హి మయి క్రుద్ధే నరాధమ।
ఆశా తే జీవితే మూఢ రాజ్యే వా కేన హేతునా ॥ 5-163-20(37513)
శాంతే భీష్మే తథా ద్రోణే సూతపుత్రే చ పాతితే।
నిరాశో జీవితే రాజ్యే పుత్రేషు చ భవిష్యసి ॥ 5-163-21(37514)
భ్రాతౄణాం నిధనం శ్రుత్వా పుత్రాణాం చ సుయోధన ।
భీమసేనేన నిహతో దుష్కృతాని స్మరిష్యసి ॥ 5-163-22(37515)
న ద్వితీయాం ప్రతిజ్ఞాం హి ప్రతిజానామి కైతవ ।
సత్యం బ్రవీంయహం హ్యేతత్సర్వం సత్యం భవిష్యతి ॥ 5-163-23(37516)
యుధిష్ఠిరోఽపి కైతవ్యములూకమిదమబ్రవీత్।
ఉలూక మద్వచో బ్రూహి గత్వా తాత సుయోధనం ॥ 5-163-24(37517)
స్వేన వృత్తేన మే వృత్తం నాధిగంతుం త్వమర్హసి ।
ఉభయోరంతరం వేద సూనృతానృతయోరపి ॥ 5-163-25(37518)
న చాహం కామయే పాపమపి కీటపిపీలకయోః।
కిం పునర్జ్ఞాతిషు వధం కామయేయం కథం చ న ॥ 5-163-26(37519)
ఏతదర్థం మయా తాత పంచ గ్రామా వృతాః పురా।
కథం తవ సుదుర్బుద్ధే న ప్రేక్ష్యే వ్యసనం మహత్ ॥ 5-163-27(37520)
స త్వం కామపరీతాత్మా మూఢభావాచ్చ కత్థసే।
తథైవ వాసుదేవస్య న గృహ్ణాసి హితం వచః । 5-163-28(37521)
కించేదానీం బహూక్తేన యుధ్యస్వ సహ బాంధవైః।
మమ విప్రియకర్తారం కైతవ్య సహ బాంధవైః । 5-163-29(37522)
మమ విప్రియకర్తారం కైతవ్య బ్రూహి కౌరవం ॥
శ్రుతం వాక్యం గృహీతోఽర్థో మతం యత్తే తథాస్తు తత్। 5-163-30(37523)
భీమసేనస్తతో వాక్యం భూయ ఆహ నృపాత్మజం ॥
ఉలూక మద్వచో బ్రూహి దుర్మతిం పాపపూరుషం। 5-163-31(37524)
శఠం నైకృతికం పాపం దురాచారం సుయోధనం ॥
గృధ్రోదరే వా వస్తవ్యం పురే వా నాగసాహ్వయే । 5-163-32(37525)
ప్రతిజ్ఞాతం మయా యచ్చ సభామధ్యే నరాధమ ॥
కర్తాహం తద్వచః సత్యం సత్యేనైవ శపామి తే। 5-163-33(37526)
దుఃశాసనస్య రుధిరం హత్వా పాస్యాంయహం మృధే ॥
సక్థినీ తవ భంక్త్వైవ హత్వా హి తవ సోదనాన్। 5-163-34(37527)
సర్వేషాం రాజపుత్రాణామభిమన్యురసంశయం ।
కర్మణా తోషయిష్యామి భూయశ్చైవ వచః శ్రృణు ॥ 5-163-35(37528)
హత్వా సుయోధన త్వాం వై సహితం సర్వసోదరైః ।
ఆక్రమిష్యే పదా మూర్ధ్ని ధర్మరాజస్య పశ్యతః ॥ 5-163-36(37529)
నకులస్తు తతో వాక్యమిదమాహ మహీపతే।
ఉలూక బ్రూహి కౌరవ్యం ధార్తరాష్ట్రం సుయోధనం ॥ 5-163-37(37530)
శ్రుతం తే గదతో వాక్యం సర్వమేవ యథాతథం।
తథా కర్తాస్మి కౌరవ్య యథా త్వమనుశాసి మాం ॥ 5-163-39aసహదేవోఽపి నృపతే ఇదమాహ వచోఽర్థవత్ ।
సుయోధన మతిర్యా తే వృథైషా తే భవిష్యతి ॥ 5-163-38(37531)
శోచిష్యసే మహారాజ సపుత్రజ్ఞాతిబాంధవః ।
ఇమం చ క్లేశమస్మాకం హృష్టో యత్త్వం వికత్థసే ॥ 5-163-40(37532)
విరాటద్రుపదౌ వృద్ధావులూకమిదమూచతుః ।
దాసభావం నియచ్ఛేవ సాధోరితి మతిః సదా।
తౌ చ దాసావదాసౌ వా పౌరుషం యస్య యాదృశం ॥ 5-163-41(37533)
శిఖండీ తు తతో వాక్యములూకమిదమబ్రవీత్ ।
వక్తవ్యో భవతా రాజా పాపేష్వభిరతః సదా ॥ 5-163-42(37534)
పశ్య త్వం మాం రణే రాజన్కుర్వాణం కర్మ దారుణం ।
యస్య వీర్యం సమాసాద్య మన్యసే విజయం యుధి ॥ 5-163-43(37535)
తమహం పాతయిష్యామి రథాత్తవ పితామహం।
అహం భీష్మవధాత్సృష్టో నూనం ధాత్రా మహాత్మనా ॥ 5-163-44(37536)
సోఽహం భీష్మం హనిష్యామి మిషతాం సర్వధన్వినాం ।
ధృష్టద్యుంనోఽపి కైతవ్యములూకమిదమబ్రవీత్ ॥ 5-163-45(37537)
సుయోధనో మమ వచో వక్తవ్యో నృపతేః సుతః।
అహం ద్రోణం హనిష్యామి సగణం సహబాంధవం ॥ 5-163-46(37538)
అవశ్యం చ మయా కార్యం పూర్వేషాం చరితం మహత్ ।
కర్తా చాహం తథా కర్మ యథా నాన్యః కరిష్యతి 5-163-47(37539)
తమబ్రవీద్ధర్మరాజః కారుణ్యార్థం వచో మహత్।
నాహం జ్ఞాతివధం రాజన్కామయేయం కథంచన ॥ 5-163-48(37540)
తవైవ దోషాద్దుర్బుద్ధే సర్వమేతత్త్వనావృతం ।
స గచ్ఛ మాచిరం తాత ఉలూక యది మన్యసే ॥ 5-163-49(37541)
ఇహ వా తిష్ఠ భద్రం తే వయం హి తవ బాంధవాః ।
ఉలూకస్తు తతో రాజంధర్మపుత్రం యుధిష్ఠిరం ॥ 5-163-50(37542)
ఆమంత్ర్య ప్రయయౌ తత్ర యత్ర రాజా సుయోధనః ।
ఉలూకస్తత ఆగమక్య దుర్యోధనమమర్షణం ॥ 5-163-51(37543)
అర్జునస్య సమాదేశం యథోక్తం సర్వమబ్రవీత్ ।
వాసుదేవస్య భీమస్య ధర్మరాజస్య పౌరుషం ॥ 5-163-52(37544)
నకులస్య విరాటస్య ద్రుపదస్య చ భారత ।
సహదేవస్య చ వచో ధృష్టద్యుంనశిఖండినోః।
కేశవార్జునయోర్వాక్యం యథోక్తం సర్వమబ్రవీత్ ॥ 5-163-53(37545)
కైతవ్యస్య తు తద్వాక్యం నిశంయ భరతర్షభః ।
దుఃశాసనం చ కర్ణం చ శకునిం చాపి భారత ॥ 5-163-54(37546)
ఆజ్ఞపయత రాజ్ఞశ్చ బలం మిత్రబలం తథా।
యథా ప్రాగుదయాత్సర్వే యుక్తాస్తిష్ఠంత్యనీకినః ॥ 5-163-55(37547)
తతః కర్ణసమాదిష్టా దూతాః సంత్వరితా రథైః ।
ఉష్ట్రవామీభిరప్యన్యే సదశ్వైశ్చ మహాజవైః ॥ 5-163-56(37548)
తూర్ణం పరియయుః సేనాం కృత్స్నాం కర్ణస్య శాసనాత్।
ఆజ్ఞాపయంతో రాజ్ఞశ్చ యోగః ప్రాగుదయాదితి ॥ ॥ 5-163-57(37549)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి ఉలూకదూతాగమనపర్వణి త్రిష్టష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-163-6 వృద్ధం బాహ్లికం భీష్మం చ ॥
5-163-10 సత్యసంధో భీష్మః ।
భీష్మవాక్యమేవాహ అహం హంతేతి।
హే కైతవ్య అహం హంతేత్యాది మదీయం వాక్యం భరతాన్ పాండవాన్ప్రతి గత్వా వదస్వ ।
కిం కృత్వా సుయోధనం సమేత్య మదీయం సందేశం దుర్యోధనాయ శ్రావయిత్వా పాండవాన్ప్రతి కథయేత్యర్థః।
తేన దుర్యోధనసుఖం పాండవానాం భయం చోదేష్యతీతి భావః ॥
5-163-11 ద్రోణమృతేపి ద్రోణంవినాప్యసహాయ ఏవాహం లోకం హన్యాం।
తతో భీష్మవాక్యాత్। తే తవ భావ ఏవంభూతో జాత ఇత్యర్థః ॥
5-163-12 హంతా హనిష్యామి। కురువృద్ధం భీష్మం ॥
5-163-13 యో యుక్తసేనో ధ్వజీ రథీ తం రక్షతేతి యోజనా ॥
5-163-19 దర్శనం కర్ణాదిషు జయనిశ్చయః । చక్రం సేనాయా ఆధిక్యం ।
అపనయః అస్మాకం దూరీకరణం । ఏతేషాం ఫలం ద్రక్ష్యసి॥
5-163-25 వేద విద్మి ॥
5-163-27 హే సుదుర్బుద్ధే తవ వ్యసనం మరణాగమం కథమపి న ప్రేక్ష్యే ఇతి హేతోః పంచగ్రామా వృతా ఇతి సంబంధః ॥
5-163-41 సాధోః దాసభావం నియచ్ఛేవ నితరాం యచ్ఛేవ ప్రార్థయావహే ।
తౌ చ ఆవాం దాసావదాసౌవేతి యస్య తవ యాదృశం పౌరుషం తత్తథైవ శ్వో ద్రక్ష్యావ ఇతి శేషః ॥
5-163-44 వధాత్ వధహేతోః ॥
5-163-47 పూర్వేషాం చరితం ద్రోణవధేన పితృవైరప్రతియాతనం ॥
5-163-49 అనావృతం విస్పష్టం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.