(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 131

॥ శ్రీః ॥
5.131. అధ్యాయః 131
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
శ్రీకృష్ణేన సభాయాం విశ్వరూపప్రదర్శనం ॥ 1 ॥
కృష్ణప్రసాదాల్లబ్ధచక్షుషా ధృతరాష్ట్రేణ కృష్ణం దృష్టవతా వక్షుషా ఇతరేషామది దృక్షయా కృష్ణవరాత్పునః స్వచక్షుషోరంతర్ధానాధిగమః ॥ 2 ॥
కృష్ణేన తద్రూపోపసంహారపూర్వకం పూర్వరూపం స్వీకృత్య రథాధిరోహణేన కుంతీసమీపగమనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ । 5-131-0x(3773)(36255)
విదురేణైవముక్తస్తు కేశవః శత్రుపూగహా ।
దుర్యోధనం ధార్తరాష్ట్రమభ్యభాషత వీర్యవాన్ ॥ 5-131-1(36256)
ఏకోఽహమితి యన్మోహాన్మన్యసే మాం సుయోధన।
పరిభూయ సుదుర్బుద్ధే గ్రహీతుం మాం చికీర్షసి ॥ 5-131-2(36257)
ఇహైవ పాండవాః సర్వే తథైవాంధకవృష్ణయః ।
ఇహాదిత్యాశ్చ రుద్రాశ్చ వసవశ్చ మహర్షిభిః ॥ 5-131-3(36258)
ఏవముక్త్వా జాహాసోచ్చైః కేశవః పరవీరహా ।
తస్య సంస్మయతః శౌరేర్విద్యుద్రూపా మహాత్మనః ।
`యుగపచ్చ వినిష్పేతుః సాక్షాత్సర్వాస్తు దేవతాః॥' 5-131-4(36259)
అంగుష్ఠమాత్రాస్త్రిదశా బభూవుః పావకార్చిషః ।
తస్య బ్రహ్మా లలాటస్థో రుద్రో వక్షసి చాభవత్ ॥ 5-131-5(36260)
లోకపాలా భుజేష్వాసన్నగ్నిరాస్యాదజాయత।
ఆదిత్యాశ్చైవ సాధ్యాశ్చ వసవోఽథాశ్వినావపి ॥ 5-131-6(36261)
మరుతశ్చ సహేంద్రేణ విశ్వేదేవాస్తథైవ చ।
బభూవుశ్చైవ యక్షాశ్చ గంధర్వోరగరాక్షసాః ॥ 5-131-7(36262)
ప్రాదురాస్తాం తథా దోర్భ్యాం సంకర్షణధనంజయౌ।
దక్షిణేఽథార్జునో ధన్వీ హలీ రామశ్చ సవ్యతః ॥ 5-131-8(36263)
భీమో యుధిష్ఠిరశ్చైవ మాద్రీపుత్రౌ చ పృష్ఠతః।
అంధకా వృష్ణయశ్చైవ ప్రద్యుంనపరముఖాస్తతః ॥ 5-131-9(36264)
అగ్రే బభూవుః కృష్ణస్య సముద్యతమహాయుధాః ।
శంఖచక్రగదాశక్తిశార్ంగలాంగలనందకాః ॥ 5-131-10(36265)
అదృశ్యంతోద్యతాన్యేవ సర్వప్రహరణాని చ।
నానాబాహుషు కృష్ణస్య దీప్యమానాని సర్వశః ॥ 5-131-11(36266)
నేత్రాభ్యాం నాసికాభ్యాం చ శ్రోత్రాభ్యాం చ సమంతతః ।
ప్రాదురాసన్మహారౌద్రాః సధూమాః పావకార్చిషః ॥ 5-131-12(36267)
రోమకూపేషు చ తథా సూర్యస్యేవ మరీచయః ।
`సహస్రచరణః శ్రీమాఞ్శతబాహుః సహస్రదృక్ ॥' 5-131-13(36268)
తస్య వై నాగలోకశ్చ గుల్ఫాధో దదృశే తదా।
చంద్రసూర్యౌ తథా నేత్రే గ్రహః వై సర్వతః స్థితాః ॥ 5-131-14(36269)
ఊర్ధ్వలోకాశ్చ సర్వేఽపి కుక్షౌ తస్య వ్యవస్థితాః ।
సరితః సాగరాశ్చైవ స్వేదస్తస్య మహాత్మనః ॥ 5-131-15(36270)
అస్థీని పర్వతాః సర్వే వృక్షా రోమాణి తస్య హి।
నిమేషణం రాత్ర్యహనీ జిహ్వాయాం శారదా తథా ॥ ' 5-131-16(36271)
తం దృష్ట్వా ఘోరమాత్మానం కేశవస్య మహాత్మనః ।
న్యమీలయంత నేత్రాణి రాజానస్త్రస్తచేతసః ॥ 5-131-17(36272)
ఋత ద్రోణం చ భీష్మం చ విదురం చ మహామతిం ।
సంజయం ధృతరాష్ట్రం చ ఋషీంశ్చైవ తపోధనాన్ ॥ 5-131-18(36273)
ప్రాదాత్తేషాం స భగవాందివ్యం చక్షుర్జనార్దనః ॥ 5-131-19(36274)
`ధృతరాష్ట్రాయ ప్రదదౌ భగవాందివ్యచక్షుషీ ।
దదర్శ పరమం రూపం ధృతరాష్ట్రోఽంబికాసుతః ॥ 5-131-20(36275)
తతో దేవాః సగంధర్వాః కిన్నరాశ్చ మహోరగాః ।
ఋషయశ్చ మహాభాగా లోకపాలైః సమన్వితాః ।
ప్రణంయ శిరసా దేవం తుష్టువుః ప్రాంజలిస్థితాః ॥ 5-131-21(36276)
క్రోధం ప్రభో సంహర సంహర స్వం
రూపం చ యద్దర్శితమాత్మసంస్థం ।
యావత్త్విమే దేవగణైః సమేతా
లోకాః సమస్తా భువి నాశమీయుః ॥ 5-131-22(36277)
త్వం చ కర్తా వికర్తా చ త్వమేవ పరిరక్షసే।
త్వయా వ్యాప్తమిదం సర్వం జగత్స్థావరజంగమం ॥ 5-131-23(36278)
కియన్మాత్రా మహీపాలాః కింవీర్యాః కింపరాక్రమాః ।
తేషామర్థే మహాబాహో దివ్యం రూపం ప్రదర్శివాన్।
ఏవముచ్చారితా వాచః సహ దేవార్విభుం తదా ॥' 5-131-24(36279)
తద్దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం మాధవస్య సభాతలే।
దేవదుందుభయో నేదుః పుష్పవర్షం పపాత చ ॥ 5-131-25(36280)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 5-131-26x(3774)
త్వమేవ పుండరీకాక్ష సర్వస్య జగతో హితః।
తస్మాన్మే యాదవశ్రేష్ఠ ప్రసాదం కర్తుమర్హసి ॥ 5-131-26(36281)
భగవన్మమ నేత్రాభ్యామంతర్ధానం వృణే పునః ।
భవంతం దృష్టవానస్మి నాన్యం ద్రష్టుమిహోత్సహే ॥ 5-131-27(36282)
తతోఽబ్రవీన్మహాబాహుర్ధృతరాష్ట్రం జనార్దనః ।
అదృశ్యమానే నేత్రే ద్వే భవేతాం కురునందన ॥ 5-131-28(36283)
తత్రాద్భుతం మహారాజ ధృతరాష్ట్రశ్చ చక్షుషీ ।
లబ్ధవాన్వాసుదేవాచ్చ విశ్వరూపదిదృక్షయా ॥ 5-131-29(36284)
లబ్ధచక్షుషమాసీనం ధృతరాష్ట్రం నరాధిపాః ।
విస్మితా ఋషిభిః సార్ధం తుష్టువుర్మధుసూదనం ॥ 5-131-30(36285)
చచాల చ మహీ కృత్స్నా సాగరశ్చాపి చుక్షుభే ।
విస్మయం పరమం జగ్ముః పార్థివా భరతర్షభ ॥ 5-131-31(36286)
తతః స పురుషవ్యాఘ్రః సంజహార వపుః స్వకం ।
తాం దివ్యామద్భుతాం చిత్రామృద్ధిమత్తామరిందమః ॥ 5-131-32(36287)
తతః సాత్యకిమాదాయ పాణౌ విదురమేవ చ ।
ఋషిభిస్తైరనుజ్ఞాతో నిర్యయౌ మధుసూదనః ॥ 5-131-33(36288)
ఋషయోఽంతర్హితా జగ్ముస్తతస్తే నారదాదయః ।
తస్మిన్కోలాహలే వృత్తే తదద్భుతమివాభవత్ ॥ 5-131-34(36289)
తం ప్రస్థితమభిప్రేక్ష్య కౌరవాః సహ రాజభిః ।
అనుజగ్ముర్నరవ్యాఘ్రం దేవా ఇవ శతక్రతం ॥ 5-131-35(36290)
అచింతయన్నమేయాత్మా సర్వం తద్రాజమండలం ।
నిశ్చక్రామ తతః శౌరిః సధూమ ఇవ పావకః ॥ 5-131-36(36291)
తతో రథేన శుభ్రేణ మహతా కింకిణీకినా ।
హేమజాలవిచిత్రేణ లఘునా మేఘనాదినా ॥ 5-131-37(36292)
సూపస్కరేణ శుభ్రేణ వైయాఘ్రేణ వరూథినా ।
శైబ్యసుగ్రీవయుక్తేన ప్రత్యదృశ్యత దారుకః ॥ 5-131-39aతథైవ రథమాస్థాయ కృతవర్మా మహారథః ।
వృష్ణీనాం సంమతో వీరో హార్దిక్యః సమదృశ్యత ॥ 5-131-38(36293)
ఉపస్థితరథం శౌరిం ప్రయాస్యంతమరిందమం ।
ధృతరాష్ట్రో మహారాజః పునరేవాభ్యభాషత ॥ 5-131-40(36294)
యావద్బలం మే పుత్రేషు పశ్యతస్తే జనార్దన ।
ప్రత్యక్షం తే న తే కించిత్పరోక్షం శత్రుకర్శన ॥ 5-131-41(36295)
కురూణాం శమమిచ్ఛంతం యతమానం చ కేశవ ।
విదిత్వైతామవస్థాం మే నాతిశంకితుమర్హసి ॥ 5-131-42(36296)
న మే పాపోఽస్త్యభిప్రాయః పాండవాన్ప్రతి కేశవ ।
జ్ఞాతమేవ హితం వాక్యం యన్మయోక్తః సుయోధనః ॥ 5-131-43(36297)
జానంతి కురవః సర్వే రాజానశ్చైవ పార్థివాః ।
శమే ప్రయతమానం మాం సర్వయత్నేన మాధవ ॥ 5-131-44(36298)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-131-45x(3775)
తతోఽబ్రవీన్మహాబాహుర్ధృతరాష్ట్రం జనార్దనః।
ద్రోణం పితామహం భీష్మం క్షత్తారం బాహ్లికం కృపం ॥ 5-131-45(36299)
ప్రత్యక్షమేతద్భవతాం యద్వృత్తం కురుసంసది।
యథా చాశిష్టవన్మందో రోషాదద్య సముత్థితః ॥ 5-131-46(36300)
వదత్యనీశమాత్మానం ధృతరాష్ట్రో మహీపతిః ।
ఆపృచ్ఛే భవతః సర్వాన్గమిష్యామి యుధిష్ఠిరం ॥ 5-131-47(36301)
ఆమంత్ర్య ప్రస్థితం శౌరిం రథస్థం పురుషర్షభ ।
అనుజగ్ముర్మహేష్వాసాః ప్రవీరా భరతర్షభాః ॥ 5-131-48(36302)
భీష్మో ద్రోణః కృపః క్షత్తా ధృతరాష్ట్రోఽథ బాహ్లికః।
అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ యుయుత్సుశ్చ మహారథః ॥ 5-131-49(36303)
తతో రథేన శుభ్రేణ మహతా కింకిణీకినా ।
కురూణాం పశ్యతాం ద్రష్టుం స్వసారం స పితుర్యయౌ ॥ ॥ 5-131-50(36304)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి భగవద్యానర్వణి ఏకత్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-131-28 అదృశ్యమానే దర్శనశక్తిరహితే ॥
5-131-38 వరూథినా రథగుప్తిమతా ॥
5-131-46 మందో దుర్యోధనః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.