(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 096

॥ శ్రీః ॥
5.96. అధ్యాయః 096
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
జామదగ్న్యేన దంభోద్భవోపాఖ్యానమాఖ్యాయ కృష్ణార్జునయోః నరనారాయణస్వరూపతాభిధానం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 5-96-0x(3675)(35240)
తస్మిన్నభిహితే వాక్యే కేశవేన మహాత్మనా।
స్తిమితా హృష్టరోమాణ ఆసన్సర్వే సభాసదః ॥ 5-96-1(35241)
కస్స్విదుత్తరమేతేషాం వక్తుముత్సహతే పుమాన్।
ఇతి సర్వే మనోభిస్తే చింతయంతి స్మ పార్థివాః॥ 5-96-2(35242)
తథా తేషు చ సర్వేషు తూష్ణీంభూతేషు రాజసు ।
జామదగ్న్య ఇదం వాక్యమబ్రవీత్కురుసంసది ॥ 5-96-3(35243)
ఇమాం మే సోపమాం వాచం శ్రృణు సత్యామశంకితః ।
తాం శ్రుత్వా శ్రేయ ఆదత్స్వ యది సాధ్వితి మన్యసే ॥ 5-96-4(35244)
రాజా దంభోద్భవో నామ సార్వభౌమః పురాఽభవత్।
అఖిలాం బుభుజే సర్వాం పృథివీమితి నః శ్రుతం ॥ 5-96-5(35245)
స స్మ నిత్యం నిశాపాయే ప్రాతరుత్థాయ వీర్యవాన్ ।
బ్రాహ్మణాన్క్షత్రియాన్వైశ్యాన్పృచ్ఛన్నాస్తే మహారథః ॥ 5-96-6(35246)
అస్తి కశ్చిద్విశిష్టో వా మద్విధో వా భవేద్యుధి ।
శూద్రో వైశ్యః క్షత్రియో వా బ్రాహ్మణో వాఽపి శస్త్రభృత్॥ 5-96-7(35247)
ఇతి బ్రువన్నన్వచరత్స రాజా పృథివీమిమాం।
దర్పేణ మహతా మత్తః కంచిదన్యమచింతయన్ ॥ 5-96-8(35248)
తం చ వైద్యా అకృపణా బ్రాహ్మణాః సర్వతోఽభయాః।
ప్రత్యషేధంత రాజానం శ్లాఘమానం పునః పునః ॥ 5-96-9(35249)
నిషిధ్యమానోఽప్యసకృత్పృచ్ఛత్యేవ స వై ద్విజాన్ ।
అతిమానం శ్రియా మత్తం తమూచుర్బ్రాహ్మణాస్తదా ॥ 5-96-10(35250)
తపస్వినో మహాత్మానో వేదప్రత్యయదర్శినః ।
ఉదీర్యమాణం రాజానం క్రోధదీప్తా ద్విజాతయః ॥ 5-96-11(35251)
అనేకజయినౌ శంఖ్యే యౌ వై పురుషసత్తమౌ ।
తయోస్త్వం న సమో రాజన్భవితాసి కదాచన ॥ 5-96-12(35252)
ఏవముక్తః స రాజా తు పునః పప్రచ్ఛ తాంద్విజాన్।
క్వ తౌ వీరౌ క్వజన్మానౌ కింకర్మాణౌ చ కౌ చ తౌ ॥ 5-96-13(35253)
బ్రాహ్మణా ఊచుః। 5-96-14x(3676)
నరో నారాయణశ్చైవ తాపసావితి నః శ్రుతం।
ఆయాతౌ మానుషే లోకే తాభ్యాం యుద్ధ్యస్వ పార్థివ ॥ 5-96-14(35254)
శ్రూయేతే తౌ మహాత్మానౌ నరనారాయణావుభౌ ।
తపో ఘోరమనిర్దేశ్యం తప్యేతే గంధమాదనే ॥ 5-96-15(35255)
స రాజా మహతీం సేనాం యోజయిత్వా షడంగినీం ।
అమృష్యమాణః సంప్రాయాద్యత్ర తావపరాజితౌ ॥ 5-96-16(35256)
స గత్వా విషమం ఘోరం పర్వతం గంధమాదనం।
మార్గమాణోఽన్వగచ్ఛత్తౌ తాపసౌ వనమాశ్రితౌ ॥ 5-96-17(35257)
తౌ దృష్ట్వా క్షుత్పిపాసాభ్యాం కృశౌ ధమనిసంతతౌ ।
శీతవాతాతపైశ్చైవ కర్శితౌ పురుషోత్తమౌ ॥ 5-96-18(35258)
అభిగంయోపసంగృహ్య పర్యపృచ్ఛదనామయం।
తమర్చిత్వా మూలఫలైరాసనేనోదకేన చ ॥ 5-96-19(35259)
న్యమంత్రయేతాం రాజానం కిం కార్యం క్రియతామితి।
తతస్తామానుపూర్వీ స పునరేవాన్వకీర్తయత్ ॥ 5-96-20(35260)
బాహుభ్యాం మే జితా భూమిర్నిహతాః సర్వశత్రవః।
భవద్భ్యాం యుద్ధమాకాంక్షన్నుపయాతోఽస్మి పర్వతం ॥ 5-96-21(35261)
ఆతిథ్యం దీయతామేతత్కాంక్షితం మే చిరం ప్రతి। 5-96-22(35262)
నరనారాయణావూచతుః।
అపేతక్రోధలోభోఽయమాశ్రమో రాజసత్తమ ॥ 5-96-22x(3677)
న హ్యస్మిన్నాశ్రమే యుద్ధం కుతః శస్త్రం కుతోఽనృజుః ।
అన్యత్ర యుద్ధమాకాంక్ష బహవః క్షత్రియాః క్షితౌ ॥ 5-96-23(35263)
రామ ఉవాచ। 5-96-24x(3678)
ఉచ్యమానస్తథాఽపి స్మ భూయ ఏవాభ్యభాషత।
పునః పునః క్షాంయమాణః సాంత్వ్యమానశ్చ భారత ॥ 5-96-24(35264)
దంభోద్భవో యుద్ధమిచ్ఛన్నాహ్వయత్యేవ తాపసౌ ।
తతో నరస్త్విషీకాణాం ముష్టిమాదాయ భారత ॥ 5-96-25(35265)
అబ్రవీదేహి యుద్ధ్యస్వ యుద్ధకాముక క్షత్రియ।
సర్వశస్త్రాణి చాదత్స్వ యోజయస్వ చ వాహినీం ॥ 5-96-26(35266)
అహం హి తే వినేష్యామి యుద్ధశ్రద్ధామితః పరం ।
`యదాహ్వయసి దర్పేణ బ్రాహ్మణప్రముఖాంజనాన్ ॥' 5-96-27(35267)
దంభోద్భవ ఉవాచ। 5-29-18x(3679)
యద్యేతదస్త్రమస్మాసు యుక్తం తాపస మన్యసే।
ఏతేనాపి త్వయా యోత్స్యే యుద్ధార్థీ హ్యహమాగతః ॥ 5-96-28(35268)
రామ ఉవాచ। 5-96-29x(3680)
ఇత్యుక్త్వా శరవర్షేణ సర్వతః సమవాకిరత్ ।
దంభోద్భవస్తాపసం తం జివాంసుః సహసైనికః ॥ 5-96-29(35269)
తస్య తానస్యతో ఘోరానిషూన్పరతనుచ్ఛిదః।
కదర్థీకృత్య స మునిరిషీకాభిః సమార్పయత్ ॥ 5-96-30(35270)
తతోఽస్మౌ ప్రాసృజద్ధోరమైషీకమపరాజితః।
అస్త్రమప్రతిసంధేయం తదుద్భుతమివాభవత్ ॥ 5-96-31(35271)
తేషామక్షీణి కర్ణాంశ్చ నాసికాశ్చైవ మాయయా ।
నిమిత్తవేధీ స మునిరీషీకాభిః సమార్పయత్ ॥ 5-96-32(35272)
స దృష్ట్వా శ్వేతమాకాశమిషీకాభిః సమాచితం ।
పాదయోర్న్యపతద్రాజా స్వస్తి మేస్త్వితి చాబ్రవీత్ ॥ 5-96-33(35273)
తమబ్రవీన్నరో రాజఞ్శరణ్యః శరణైషిణాం ।
బ్రహ్మణ్యో భవ ధర్మాత్మా మా చ స్మైవం పునః కృథాః ॥ 5-96-34(35274)
నైతాదృక్పురుషో రాజన్క్షత్రధర్మమనుస్మరన్।
మనసా నృపశార్దూల భవేత్పరపురంజయః॥ 5-96-35(35275)
మా చ దర్పసమావిష్టః వా తత్తే రాజన్సమాహితం ॥
కృతప్రజ్ఞో వీతలోభో నిరహంకార ఆత్మవాన్ । 5-96-36(35276)
దాంతః క్షాంతో మృదుః సౌంయ ప్రజాః పాలయ పార్థివ ॥
మాస్మ భూయః క్షిపేః కంచిదవిదిత్వా బలాబలం। 5-96-37(35277)
అనుజ్ఞాతః స్వస్తి గచ్చ మైవం భూయః సమాచరేః ।
కుశలం బ్రాహ్మణాన్పృచ్ఛేరావయోర్వచనాద్భృశం ॥ 5-96-38(35278)
తతో రాజా తయోః పాదావభివాద్య మహాత్మనోః ।
ప్రత్యాజగామ స్వపురం ధర్మం చైవాచరద్భృశం ॥ 5-96-39(35279)
సుమహచ్చాపి తత్కర్మ యన్నరేణ కృతం పురా ।
తతో గుణైః సుబహుభిః శ్రేష్ఠో నారాయణోఽభవత్ ॥ 5-96-40(35280)
తస్మాద్యావద్ధనుఃశ్రేష్ఠే గాండీవేఽస్త్రం న యుజ్యతే।
తావత్త్వం మానముత్సృజ్య గచ్ఛ రాజంధనంజయం ॥ 5-96-41(35281)
కాకుదీకం శుకం నాకమక్షిసంతర్జనం తథా।
సంతానం నర్తకం ఘోరమాస్యమోదకమష్టమం ॥ 5-96-42(35282)
ఏతైర్విద్ధాః సర్వ ఏవ మరణం యాంతి మానవాః ।
ఉన్మత్తాశ్చ విచేష్టంతే నష్టసంజ్ఞా విచేతసః ॥ 5-96-43(35283)
` స్వపంతి చ ప్లవంతే చ చ్ఛర్దయంతి చ మానవాః ।
మూత్రయంతే చ సతతం రుదంతి చ హసంతి చ॥' 5-96-44(35284)
కామక్రోధౌ లోభమోహౌ మదమానౌ తథైవ చ।
మాత్సర్యాహంకుతీ చైవ క్రమాదేత ఉదాహృతాః॥ 5-96-45(35285)
నిర్మాతా సర్వలోకానామీశ్వరః సర్వకర్మవిత్।
యస్య నారాయణో బంధురర్జునో దుఃసహో యుధి ॥ 5-96-46(35286)
కస్తముత్సహతే జేతుం త్రిషు లోకేషు భారత।
వీరం కపిధ్వజం జిష్ణుం యస్య నాస్తి సమో యుధి ॥ 5-96-47(35287)
అసంఖ్యేయా గుణాః పార్థే తద్విశిష్టో జనార్దనః।
త్వమేవ భూయో జానాసి కుంతీపుత్రం ధనంజయం ॥ 5-96-48(35288)
నరనారాయణౌ యౌ తౌ తావేవార్జునకేశవౌ ।
విజానీహి మహారాజ ప్రవీరౌ పురుషోత్తమౌ ॥ 5-96-49(35289)
యద్యేతదేవం జానాసి న చ మామభిశంకసే ।
ఆర్యాం మతిం సమాస్థాయ శాంయ భారత పాండవైః ॥ 5-96-50(35290)
అథ చేన్మన్యసే శ్రేయో న మే భేదో భవేదితి ।
ప్రశాంయ భరతశ్రేష్ఠ మా చ యుద్ధే మనః కృథాః ॥ 5-96-51(35291)
భవతాం చ కురుశ్రేష్ఠ కులం బహుమతం భువి ।
తత్తథైవాస్తు భద్రం తే స్వార్థమేవోపచింతయ ॥ ॥ 5-96-52(35292)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి భగవద్యానపర్వణి షణ్ణవతితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-96-42 కాకుదీకమిత్యాదయోఽష్టావస్త్రజాతయః ॥
5-96-45 అయం శ్లోకో బహుషు కోశేషు న దృశ్యతే ఝo పుస్తకే ఏవ దృశ్యతే ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.