(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 091

॥ శ్రీః ॥
5.91. అధ్యాయః 091
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
దుర్యోధనేన స్వగృహమాగతస్య శ్రీకృష్ణస్య పూజాపూర్వకం భోజనాయామంత్రణం ॥ 1 ॥
దుర్యోధనేన శ్రీకృష్ణంప్రతి స్వీయాన్నపానాద్య నాదరణకారణప్రశ్నే కృష్ణేన తత్కథనపూర్వకం విదురగృహగమనం ॥ 2 ॥
విదురేణ సాదరమన్నపానాదినా శ్రీకృష్ణారాధనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 5-91-0x(3661)(35007)
పృథామామంత్ర్య గోవిందః కృత్వా చాభిప్రదక్షిణం ।
దుర్యోధనగృహం శౌరిరభ్యగచ్ఛదరిందమః ॥ 5-91-1(35008)
లక్ష్ంయా పరమయా యుక్తం పురందరగృహోపమం ।
విచిత్రైరాసనైర్యుక్తం ప్రవివేశ జనార్దనః ॥ 5-91-2(35009)
తస్య కక్ష్యా వ్యతిక్రంయ తిస్రో ద్వాఃస్థైరవారితః ।
తతోఽభ్రఘనసంకాశం గిరికూటమివోచ్ఛ్రితం ॥ 5-91-3(35010)
శ్రియా జ్వలంతం ప్రాసాదమారురోహ మహాయశాః ।
తత్ర రాజసహస్రైశ్చ కురుభిశ్చాభిసంవృతం ॥ 5-91-4(35011)
ధార్తరాష్ట్రం మహాబాహుం దదర్శాసీనమాసనే ।
దుఃశాసనం చ కర్ణం చ శకునిం చాపి సౌబలం ॥ 5-91-5(35012)
దుర్యోధనసమీపే తానాసనస్థాందదర్శ సః।
అభ్యాగచ్ఛతి దాశార్హే ధార్తరాష్ట్రో మహాయశాః ॥ 5-91-6(35013)
ఉదతిష్ఠత్సహామాత్యః పూజయన్మధుసూదనం ।
సమేత్య ధార్తరాష్ట్రేణ మహామాత్యేన కేశవః ॥ 5-91-7(35014)
రాజభిస్తత్ర వార్ష్ణేయః సమాగచ్ఛద్యథావయః ।
తత్ర జాంబూనదమయం పర్యంకం సుపరిష్కృతం ॥ 5-91-8(35015)
వివిధాస్తరణాస్తీర్ణమభ్యుపావిశదచ్యుతః ।
తస్మిన్గాం మధుపర్కం చాప్యుదకం చ జనార్దనే ॥ 5-91-9(35016)
నివేదయామాస తదా గృహాన్రాజ్యం చ కౌరవః । 5-91-10b` ఆసనం సర్వతోభద్రం సర్వరత్నవిభూషితం ॥ 5-91-10(35017)
కృష్ణార్థమేవం సంసిద్ధం ధార్తరాష్ట్రస్య శాసనాత్।'
తత్ర గోవిందమాసీనం ప్రసన్నాదిత్యవర్చసం ॥ 5-91-11(35018)
ఉపాసాంచక్రిరే సర్వే కురవో రాజభిః సహ।
తతో దుర్యోధనో రాజా వార్ష్ణేయం జయతాం వరం ॥ 5-91-12(35019)
న్యమంత్రయద్భోజనేన నాభ్యనందచ్చ కేశవః ।
తతో దుర్యోధనః కృష్ణమబ్రవీత్కురుసంసది ॥ 5-91-13(35020)
మృదుపూర్వం శఠోదర్కం కర్ణమాభాష్య కౌరవః ।
కస్మాదన్నాని పాపాని వాసాంసి శయనాని చ ॥ 5-91-14(35021)
త్వదర్థముపనీతాని నాగ్రహీస్త్వం జనార్దన ।
ఉభయోశ్చ దదత్సాహ్యముభయోశ్చ హితే రతః ॥ 5-91-15(35022)
సంబంధీ దయితశ్చాసి ధృతరాష్ట్రస్య మాధవ ।
త్వం హి గోవింద ధర్మార్థౌ వేత్థ తత్త్వేన సర్వశః ।
తత్ర కారణమిచ్ఛామి శ్రోతుం చక్రగదాధర ॥ 5-91-16(35023)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-91-17x(3662)
స ఏవముక్తో గోవిందః ప్రత్యువాచ మహామనాః ।
ఉద్యన్మేఘస్వనఃక కాలే ప్రగృహ్య విపులం భుజం ॥ 5-91-17(35024)
అలఘూకృతమగ్రస్తమనిరస్తమసంకులం ।
రాజీవనేత్రో రాజానం హేతుమద్వాక్యముత్తమం ॥ 5-91-18(35025)
కృతార్థా భుంజతే దూతాః పూజాం గృహ్ణంతి చైవ హ।
కృతర్థం మాం సహామాత్యం సమర్చిష్యసి భారత ॥ 5-91-19(35026)
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ ధార్తరాష్ట్రో జనార్దనం ।
న యుక్తం భవతాఽస్మాసు ప్రతిపత్తుమసాంప్తం ॥ 5-91-20(35027)
కృతార్థం వాఽకృతార్థం వా త్వాం వయం మధుసూదన।
యతామహే పూజయితుం దాశార్హ న చ శక్నుమః ॥ 5-91-21(35028)
న చ తత్కారణం విద్మో యస్మాన్నో మధుసూదన ।
పూజాం కృతాం ప్రీయమాణో నామంస్థాః పురుషోత్తమ ॥ 5-91-22(35029)
వైరం నో నాస్తి భవతా గోవింద న చ విగ్రహః ।
స భవాన్ప్రసమీక్ష్యైతన్నేదృశం వక్తుమర్హతి ॥ 5-91-23(35030)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-91-24x(3663)
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ ధార్తరాష్ట్రం జనార్దనః।
అభివీక్ష్య సహామాత్యం దాశార్హః ప్రహసన్నివ ॥ 5-91-24(35031)
నాహం కామాన్న సంరంభాన్న ద్వేషాన్నార్థకారణాత్ ।
న హేతువాదాల్లోభాద్వా ధర్మం జహ్యాం కథంచన ॥ 5-91-25(35032)
సంప్రీతిభోజ్యాన్యన్నాని ఆపద్భోజ్యాని వా పునః ।
న చ సంప్రీయతే రాజన్న చైవాపద్గతా వయం ॥ 5-91-26(35033)
`ద్విషదన్నం న భోక్తవ్యం ద్విషంతం నైవ భోజయేత్ ।
పాండవాంద్విషసే రాజన్మమ ప్రాణా హి పాండవాః ॥' 5-91-27(35034)
అకస్మాద్ద్విషసే రాజంజన్మప్రభృతి పాండవాన్ ।
ప్రియానువర్తినో భ్రాతౄన్సర్వైః సముదితాన్గుణైః ॥ 5-91-28(35035)
అకస్మాచ్చైవ పార్థానాం ద్వేషణం నోపపద్యతే।
ధర్మే స్థితాః పాండవేయాః కస్తాన్కిం వక్తుమర్హతి ॥ 5-91-29(35036)
యస్తాంద్వేష్టి స మాం ద్వేష్టి యస్తానను సమామను ।
ఐకాత్ంయం మాం గతం విద్ధి పాండవైర్ధర్మచారిభిః ॥ 5-91-30(35037)
కామక్రోధానువర్తీ హి యో మోహాద్విరురుత్సతి।
గుణవంతం చ యో ద్వేష్టి తమాహుః పురుషాధమం ॥ 5-91-31(35038)
యః కల్యాణగుణాంజ్ఞాతీన్మోహాల్లోభాద్దిదృక్షతే ।
సోజితాత్మాఽజితక్రోధో న చిరం తిష్ఠతి శ్రియా ॥ 5-91-32(35039)
అథ యో గుణసంపన్నాన్హృదయస్యాప్రియానపి।
ప్రియేణ కురుతే వశ్యాంశ్చిరం యశసి తిష్ఠతి ॥ 5-91-33(35040)
సర్వమేతన్న భోక్తవ్యమన్నం దుష్టాభిసంహితం।
క్షుత్తురేకస్య భోక్తవ్యమితి మే ధీయతే మతిః ॥ 5-91-34(35041)
ఏవముక్త్వా మహాబాహుర్దుర్యోధనమమర్షణం ।
నిశ్చక్రామ తతః శుభ్రాద్ధార్తరాష్ట్రనివేశనాత్ ॥ 5-91-35(35042)
నిర్యాయ చ మహాబాహుర్వాసుదేవో మహామనాః ।
నివేశాయ యయౌ వేశ్య విదురస్య మహాత్మనః ॥ 5-91-36(35043)
తమభ్యగచ్ఛద్ద్రోణశ్చ కృపో భీష్మోఽథ బాహ్లికః ।
కురవశ్చ మహాబాహుం విదురస్య గృహే స్థితం ॥ 5-91-37(35044)
త ఊచుర్మాధవం వీరం కురవో మధుసూదనం ।
నివేదయామో వార్ష్ణేయ సరత్నాంస్తే గృహాన్వయం ॥ 5-91-38(35045)
తానువాచ మహాతేజాః కౌరవాన్మధుసూదనః ।
సర్వే భవంతే గచ్ఛంతు సర్వా మేఽపచితిః కృతా ॥ 5-91-39(35046)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-91-40x(3664)
యాతేషు కురుషు క్షత్తా దాశార్హమపరాజితం।
అభ్యర్చయామాస తదా సర్వకామైః ప్రయత్నవాన్ ॥ 5-91-40(35047)
తతః క్షత్రాఽన్నపానాని శుచీని గుణవంతి చ।
ఉపాహరదనేకాని కేశవాయ మహాత్మనే ॥ 5-91-41(35048)
తైతర్పయిత్వా ప్రథమం బ్రాహ్మణాన్మధుసూదనః ।
వేదవిద్భ్యో దదౌ కృష్ణః పరమద్రవిణాన్యపి ॥ 5-91-42(35049)
`భుక్తవత్సు ద్విజాగ్ర్యేషు నిషణ్ణేషు వరాసనే ।
శుచిః సుప్రయతో భూన్వా విదురోఽన్నముపారత్ ॥ 5-91-43(35050)
శ్రద్ధయా పరయా యుక్త ఇదం వచనమబ్రవీత్।
సంవృతైస్తుష్య గోవింద ఏతన్నః ధనం।
అన్యథా హి విశేషేణ కస్త్వామర్చితుమర్హతి ॥ 5-91-44(35051)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-91-45x(3665)
తతోఽనుయాయిభిః సార్ధం మరుద్భిరివ వాసవః।
విదురాన్నాని బుభుజే శుచీని గుణవంతి చ ॥ 5-91-45(35052)
తం భుక్తవంతం వివిధాః సుశబ్దాః సూతమాగధాః ।
అభితుష్టువురాసీనం దాశార్హమపరాజితం ॥ ॥ 5-91-46(35053)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి భగవద్యానపర్వణి ఏకనవతితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-91-14 శఠోదర్కం శాఠ్యపర్యవసానం। ఆభాష్య సంబోధనోనోన్ముఖీకృత్య ।
5-91-17 ప్రగృహ్య ఉద్యంయ ॥
5-91-25 సంరంభాత్ క్రోధాత్।
హేతువాదాత్ కపటాత్ ॥
5-91-31 విరురుత్సతి విరోధం కర్తుమిచ్ఛతి ॥
5-91-44 సంవృతైః రాజానర్హతయా గోపితైః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.