(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 088

॥ శ్రీః ॥
5.88. అధ్యాయః 088
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
దుర్యోధనేన శ్రీకృష్ణస్య విదురోదీరితభేదాగోచరతాంగీకరణం ॥ 1 ॥
తథా హేతూపన్యాసపూర్వకం కృష్ణస్యోపాయనదాననిషేధనం ॥ 2 ॥
భీష్మేణ కృష్ణస్య దురవజ్ఞేయత్వకథనపూర్వకం తదుక్తస్య కర్తవ్యత్వకథనం ॥ 3 ॥
దుర్యోధనేన స్వస్య కృష్ణబంధనాధ్యవసాయకథనే ధృతరాష్ట్రేణ తద్గర్హణం ॥ 4 ॥
భీష్మేణ దుర్యోధనోపాలంభపూర్వకం సభాతో నిర్గమనం ॥ 5 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

దుర్యోధన ఉవాచ। 5-88-0x(3649)(34848)
యదాహ విదురః కృష్ణే సర్వం తత్సత్యమచ్యుతే।
అనురక్తో హ్యసంహార్యః పార్థాన్ప్రతి జనార్దనః ॥ 5-88-1(34849)
యత్తత్సత్కారసంయుక్తం దేయం వసు జనార్దనే ।
అనేకరూపం రాజేంద్ర న తద్దేయం కదాచన ॥ 5-88-2(34850)
దేశః కాలస్తథాఽయుక్తో న హి నార్హతి కేశవః ।
మంస్యత్యధోక్షజో రాజన్భయాదర్చతి మామితి ॥ 5-88-3(34851)
అవమానశ్చ యత్ర స్యాత్క్షత్రియస్య విశాంపతే।
న తత్కుర్యాద్బుధః కార్యమితి మే నిశ్చితా మతిః ॥ 5-88-4(34852)
స హి పూజ్యతమో లోకే కృష్ణః పృథులలోచనః ।
త్రయాణామపి లోకానాం విదితం మమ సర్వథా ॥ 5-88-5(34853)
న తు తస్మై ప్రదేయం స్యాత్తథా కార్యగతిః ప్రభో ।
విగ్రహః సముపారబ్ధో న హి శాంయత్యవిగ్రహాత్ ॥ 5-88-6(34854)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-88-7x(3650)
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా భీష్మః కురుపితామహః।
వైచిత్రవీర్యం రాజానమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 5-88-7(34855)
సత్కృతోఽసత్కృతో వాఽపి న క్రుధ్యేత జనార్దనః ।
`నావమంస్యత్యవజ్ఞాతౄనవజ్ఞాతోఽపి కేశవః।'
నాలమేనమవజ్ఞాతుం నావజ్ఞేయో హి కేశవః ॥ 5-88-8(34856)
యత్తు కార్యం మహాబాహో మనసా కార్యతాం గతం ।
సర్వోపాయైర్న తచ్ఛక్యం కేనచిత్కర్తుమన్యథా ॥ 5-88-9(34857)
స యద్బ్రూయాన్మహాబాహుస్తత్కార్యమవిశంకయా ।
వాసుదేవేన తీర్థేన క్షిప్రం సంశాభ్య పాండవైః ॥ 5-88-10(34858)
ధర్ంయమర్థ్యం చ ధర్మాత్మా ధ్రువం వక్తా జనార్దనః।
తస్మిన్వాచ్యాః ప్రియా వాచో భవతా బాంధవైః సహ ॥ 5-88-11(34859)
దుర్యోధన ఉవాచ। 5-88-12x(3651)
న పర్యాప్తోస్మి యద్రాజఞ్శ్రియం నిష్కేవలామహం ।
తైః సహేమాముపాశ్రీయాం యావజ్జీవం పితామహ ॥ 5-88-12(34860)
ఇదం తు సుమహత్కార్యం శ్రుణు మే యత్సమర్థితం ।
పరాయణం పాండవానాం నియచ్ఛామి జనార్దనం ॥ 5-88-13(34861)
తస్మిన్బద్ధే భవిష్యంతి వృష్ణయః పృథివీ తథా।
పాండవాశ్చ విధేయా మే స చ ప్రాతరిహైప్యతి ॥ 5-88-14(34862)
అత్రోపాయాన్యథా సంయఙ్న బుద్ధ్యేత జనార్దనః ।
న చాపాయో భవేత్కశ్చిత్తద్భవాన్ప్రబ్రవీతు మే ॥ 5-88-15(34863)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-88-16x(3652)
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా ఘోరం కృష్ణేఽభిసంహితం।
ధృతరాష్ట్రః సహామాత్యో వ్యథితో విమనాభవత్ ॥ 5-88-16(34864)
తతో దుర్యోధనమిదం ధృతరాష్ట్రోఽబ్రవీద్వచః ।
మైవం వోచః ప్రజాపాల నైష ధర్మః సనాతనః ॥ 5-88-17(34865)
దూతశ్చ హి హృషీకేశః సంబంధీ చ ప్రియశ్చ నః।
అపాపః కౌరవేయేషు స కథం బంధమర్హతి ॥ 5-88-18(34866)
భీష్మ ఉవాచ। 5-88-19x(3653)
పరీతస్తవ పుత్రోఽయం ధృతరాష్ట్ర సుమందధీః ।
వృణోత్యనర్థం నైవార్థం యాచ్యమానః సుహృజ్జనైః ॥ 5-88-19(34867)
ఇమముత్పథి వర్తంతం పాపం పాపానుబంధినం।
వాక్యాని సుహృదాం హిత్వా త్వమప్యస్యానువర్తసే ॥ 5-88-20(34868)
కృష్ణమక్లిష్టకర్మాణమాసాద్యాయం సుదుర్మతిః ।
తవ పుత్రః సహామాత్యః క్షణేన న భవిష్యతి ॥ 5-88-21(34869)
పాపస్యాస్య నృశంసస్య త్యక్తధర్మస్య దుర్మతేః ।
నోత్సహేఽనర్థసంయుక్తాః శ్రోతుం వాచః కథంచన ॥ 5-88-22(34870)
ఇత్యుక్త్వా భరతశ్రేష్ఠో వృద్ధః పరమమన్యుమాన్ ।
ఉత్థాయ తస్మాత్ప్రాతిష్ఠద్భీష్మః సత్యపరాక్రమః ॥ ॥ 5-88-23(34871)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి భగవద్యానపర్వణి అష్టాశీతితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-88-1 అసంహార్యః హర్తుమశక్యః ॥
5-88-3 దేశ ఇతి। యద్యపి కేశవోఽర్చామర్హత్యేవ తథాపి అర్చాయాం దేశః కాలశ్చాయుక్త ఇత్యర్థః ।
తదేబాహ మంస్యతీతి ॥
5-88-6 కార్యగతిః కర్తవ్యరీతిః । అవిగ్రహాత్ ఆతిథ్యమాత్రేణ ॥
5-88-8 నాలం న పర్యాప్తోఽసి ॥
5-88-10 తీర్థేన అవతరణవర్త్మనా ।
సంశాంయ శాంతో భవః ॥
5-88-12 నోపాశ్రీయమిత్యన్వయః। నిష్కేవలాం కృత్స్నాం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.