(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 069

॥ శ్రీః ॥
5.69. అధ్యాయః 069
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
సంజయేన ధృతరాష్ట్రంప్రతి వాసుదేవాదిభగవన్నామనిర్వచనం ॥ 1 ॥
తథా సంధ్యర్థం శ్రీకృష్ణాగమనకథనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 5-69-0x(3610)(34299)
భూయో మే పుండరీకాక్షం సంజయాచక్ష్వ పృచ్ఛతః।
నామకర్మార్థవిత్తాత ప్రాప్నుయాం పురుషోత్తమం ॥ 5-69-1(34300)
సంజయ ఉవాచ। 5-69-2x(3611)
శ్రుతం మే వాసుదేవస్య నామనిర్వచనం శుభం।
యావత్తత్రాభిజానేఽహమప్రమేయో హి కేశవః ॥ 5-69-2(34301)
వసనాత్సర్వభూతానాం వసుత్వాద్దేవయోనితః।
వాసుదేవస్తతో వేద్యో బృహత్త్వాద్విష్ణురుచ్యతే ॥ 5-69-3(34302)
మౌనాద్ధ్యానాచ్చ యోగాచ్చ విద్ది భారత మాధవం।
సర్వతత్త్వలయాచ్చైవ మధుహా మధుసూదనః ॥ 5-69-4(34303)
కృషిర్భూవాచకః శబ్దో గశ్చ నిర్వృతివాచకః।
విష్ణుస్తద్భావయోగాచ్చ కృష్ణో భవతి సాత్వతః ॥ 5-69-5(34304)
పుండరీకం పరం ధామ నిత్యమక్షయమవ్యయం ।
తద్భావాత్పుండరీకాక్షో దస్యుత్రాసాజ్జానార్దనః ॥ 5-69-6(34305)
యతః సత్వం న చ్యవతే యచ్చ యత్వాన్న హీయతే।
సాత్వతః సాత్వతస్తస్మాదార్షభాద్వృషభేక్షణః ॥ 5-69-7(34306)
న జాయతే జనిత్రాఽయమజస్తస్మాదనీకజిత్ ।
దేవానాం స్వప్రకాశత్వాద్దమాద్దామోదరో విభుః ॥ 5-69-8(34307)
హర్షాత్సుఖాత్సుఖైశ్వర్యాద్ధృషీకేశత్వమశ్రుతే ।
బాహుభ్యాం రోదసీ బిభ్రన్మహాబాహురితి స్మృతః ॥ 5-69-9(34308)
అఘో న క్షీయతే జాతు యస్మాత్తస్మాదధోక్షజః।
నరాణామయనాచ్చాపి తతో నారాయణః స్మృతః ॥ 5-69-10(34309)
పూరణాత్సదనాచ్చాపి తతోఽసౌపురుషోత్తమః।
అసతశ్చ సతశ్చైవ సర్వస్య ప్రభవాప్యయాత్।
సర్వస్య చ సదా జ్ఞానాత్సర్వమేతం ప్రచక్షతే ॥ 5-69-11(34310)
సత్యే ప్రతిష్ఠితః కృష్ణః సత్యమత్ర ప్రతిష్ఠితం।
సత్యాత్సత్యం తు గోవిందస్తస్మాత్సత్యోపి నామతః ॥ 5-69-12(34311)
విష్ణుర్విక్రమణాద్దేవో జయనాంజిష్ణురుచ్యతే।
శాశ్వతత్వాదనంతశ్చ గోవిందో వేదనాద్భవాం ॥ 5-69-13(34312)
అతత్త్వం కురుతే తత్త్వం తేన మోహయతే ప్రజాః ॥ 5-69-14(34313)
ఏవంవిధో ధర్మనిత్యో భగవాన్మధుసూదనః ।
ఆగంతా హి మహాబాహురానృశంస్యార్థమచ్యుతః ॥ ॥ 5-69-15(34314)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి తయానసంధిపర్వణి ఊనసస్తతితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-69-2 యావదభిజానే తావత్। వదామీతి శేషః। వస్తుతస్తు సః అప్రమేయః ॥
5-69-3 వసత్యస్మిన్ భువనమితి వాసుః దీర్ఘశ్ఛాందసః । స చాసౌ దేవశ్చ వాసుదేవః ।
బృహత్త్వాద్వ్యాపకత్వాత్ వేవేష్టి వ్యాప్నోతి సర్వమితి విష్ణుః। వృషత్వాదిష్ణురపచ్యతే ఇతి ఖo పాఠః।
వృషత్వాత్ అభీష్టసేన్నకత్వాత్ ఇతి రత్నగర్భః ॥
5-69-4 మౌనం మునేః కర్మ మననం। మౌనం చ ధ్యానం చ తాభ్యాం విషయతయా యుక్తో మాధవః।
సర్వతత్తవాని పృథివ్యాదయో విషయాః। తేచ సుఖసాధనతయా మధుశబ్దేనోక్తాః।
తేషాం లయాత్ సంహర్తృత్వాత్ మధుహా మధుసూదనశ్చేతి నామద్వయం ॥
5-69-5 కృషిరితిశబ్దో భూవాచకః కృష్యతే సస్యార్థమితి వ్యుత్పత్త్యా।
భూమిలోకస్థాప్రాణిసుఖస్య యో భావ ఉత్పాదనం తత్కర్తృత్వాత్కృష్ణో భవతి ॥
5-69-6 పుండరీకం హృదయకమలం ధామ వాసస్థానం తత్ర సన్నపి అక్షో న క్షీయతే హన్యతే వేతి పుండరీకాక్షః।
తథాచ శ్రుతిర్నాచ జరయైతజ్జీర్యంతి న వధేనాస్య హన్యత ఇతి హృత్పద్మ।
దోషైర్జరానాశాదిభిః పరమాత్మనోఽస్పృష్టత్వమాహ।
దస్యుత్రాసాత్ జనం దస్యుజనం అర్దయతి పీడయతీతి జనార్దన ఇత్యర్థః ॥
5-69-7 సత్త్వం బలం। ఆర్షం వేదస్తేన భాతీత్యార్షభ ఔపనిషదః పురుషః।
ఉపనిషద్వేద్యత్వాద్యోగాత్ వృషభేక్షణః।
తథాచాయం యోగః వృషం ధర్మం భాసయతీతి వృషభో వేదస్తదేవ ఈక్షణం చక్షురివ జ్ఞాపకం యస్య సః వృషభేక్షణ ఇతి ॥
5-69-8 జనిత్రా పిత్రా న జాయత ఇత్యజః। అనీకజిత్సేనాజిత్ కృష్ణః। దేవానాం స్వప్రకాశత్వాత్।
ఋగతావిత్యస్మాదుత్పూర్వాత్ అప్। ఉత్ ఉత్కర్షేణ ఋచ్ఛతి ప్రకాశత ఇతి ఉదరః।
దమోస్యాస్తీతి దామః దామశ్చాసావుదరశ్చేతి దామోదరః ॥
5-69-9 హర్షాత్ హృషిః సుఖాత్కం సుఖైర్శ్వర్యాదీశః।
మహీతి చ్ఛాందసం రోదస్యోర్నామ। మహ్యౌ బాహ్యోర్యస్య స తథా।
ఈకారాకారశ్ఛాందసః ॥
5-69-10 జాతుశబ్దార్థే జకారః ॥
5-69-11 పురయతీతి పురుః । సీదంత్యస్మిన్నితి సః తస్మాత్పురుషః స చాసావుత్తమశ్చ పురుషోత్తమః ।
అసతఃక కారణస్మ సతః కార్యస్య ప్రభవాప్యయాత్ ఉత్పత్తిప్రలయస్థానచాత్ సర్వశబ్దస్తత్ప్రభవాప్యయహేతావుపచారాత్ప్రవర్తతే ॥
5-69-12 సత్యే ధర్మే ॥
5-69-13 విశేషేణ క్రమణాత్ వ్యాపనాన్।
ఏవం జయతీతి జిష్ణుః శాశ్వతత్వాత్ శశ్వద్భవత్వాత్।
గవామింద్రియాణాం వేదనాత్ ప్రకాశాత్ గోవిందః ॥
5-69-15 ధర్మే నిత్యం సన్నిధానాత్ ధర్మనిత్యః ఆగంతా ఆగమిష్యతి।
ఆనృశంస్యమహింసా కురుపాండవయోః తదర్థం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.