(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 046

॥ శ్రీః ॥
5.46. అధ్యాయః 046
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
సనత్సుజాతేన ధృతరాష్ట్రంప్రతి తత్వోపదేశః ॥ 1 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

సనత్సుజాత ఉవాచ। 5-46-0x(3536)(33497)
యత్తచ్ఛుక్రం మహంజ్యోతిర్దీప్యమానం మహద్యశః।
తద్వై దేవా ఉపాసతే తస్మాత్సూర్యో విరాజతే।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-1(33498)
శుక్రాద్బ్రహ్మ ప్రభవతి బ్రహ్మ శుక్రేణ వర్ధతే।
తచ్ఛుకం జ్యోతిషాం మధ్యేఽతప్తం తపతి తాపనం ।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-45-2(33499)
ఆపోఽథాద్భ్యః సలిలస్య మధ్యే
ఉభౌ దేవౌ శిశ్రియాతేఽంతరిక్షే।
అతంద్రితః సవితుర్వివస్వా-
నుభౌ బిభర్తి పృథివీం దివం చ॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-3(33500)
ఉభౌ చ దేవౌ పృథివీం దివం చ
దిశః శుక్రో భువనం బిభర్తి ।
తస్మాద్దిశః సరితశ్చ స్రవంతి
తస్మాత్సముద్రా విహితా మహాంతాః ॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-4(33501)
చక్రే రథస్య తిష్ఠంతోఽధ్రువస్యావ్యయకర్మణః।
కేతుమంతం వహంత్యశ్వాస్తం దివ్యమజరం దివి।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-5(33502)
న సాదృశ్యే తిష్ఠతి రూపమస్య
న చక్షుపా పశ్యతి కశ్చిదేనం।
మనీషయాథో మనసా హృదా చ
య ఏనం విదురమృతాస్తే భవంతి॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-6(33503)
ద్వాదశపూగాం సరితం పిబంతో దేవరక్షితాం।
మధ్వీక్షంతశ్చ తే తస్యాః సంచరంతీహ ఘోరాం ।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-7(33504)
తదర్ధమాసం పిబతి సంచితం భ్రమరో మధు।
ఈశానః సర్వభూతేషు హవిర్భూతమకల్పయత్।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-8(33505)
హిరణ్యపర్ణమశ్వత్థమభిపద్య హ్యపక్షకాః।
తే తత్ర పక్షిణో భూత్వా ప్రపతంతి యథాదిశం।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-9(33506)
పూర్ణాత్పూర్ణాన్యుద్ధరంతి పూర్ణాత్పూర్ణాని చక్రిరే।
హరంతి పూర్ణాత్పూర్ణాని పూర్ణమేవావశిష్యతే।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-10(33507)
తస్మాద్వై వాయురాయాతస్తస్మింశ్చ ప్రయతః సదా।
తస్మాదగ్నిశ్చ సోమశ్చ తస్మింశ్చ ప్రాణ ఆతతః ॥ 5-46-11(33508)
సర్వమేవ తతో విద్యాత్తత్తద్వక్తుం న శక్నుమః।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-12(33509)
అపానం గిరపి ప్రాణః ప్రాణం గిరతి చంద్రమాః।
ఆదిత్యో గిరతే చంద్రమాదిత్యం గిరతే పరః ।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-13(33510)
ఏకం పాదం నోత్క్షిపతి సలిలాద్ధంస ఉచ్చరన్।
తం చేత్సంతతమూర్ధ్వాయ న మృత్యుర్నామృతం భవేత్।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-14(33511)
అంగుష్ఠమాత్రః పురుషోఽంతరాత్మా
లింగస్య యోగేన స యాతి నిత్యం।
తమీశమీడ్యమనుకల్పమాద్యం
పశ్యంతి మూఢా న విరాజమానం॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-15(33512)
అసాధనా వాపి ససాధనా వా
సమానమేతద్దృశ్యతే మానుషేషు।
సమానమేతదమృతస్యేతరస్య
ముక్తాస్తత్ర మధ్వ ఉత్సం సమాపుః ॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-16(33513)
ఉభౌ లోకౌ విద్యయా వ్యాప్య యాతి
తదా హుతం చాహుతమగ్నిహోత్రం।
మా తే బ్రాహ్మీ లఘుతామాదధీత
ప్రజ్ఞానం స్యాన్నామ ధీరా లభంతే ॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-17(33514)
ఏవంరూపో మహాత్మా స పావకం పురుషో గిరన్।
యో వై తం పురుషం వేద తస్యేహార్థో న రిష్యతే।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-18(33515)
యః సహస్రం సహస్రాణాం పక్షాన్సంతత్య సంపతేత్।
మధ్యమే మధ్య ఆగచ్ఛేదపిచేత్స్యాన్మనోజవః।
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-19(33516)
న దర్శనే తిష్ఠతి రూపమస్య
పశ్యంతి చైనం సువిశుద్ధసత్వాః।
హితో మనీషీ మనసా న తప్యతే
యే ప్రవ్రజేయురమృతాస్తే భవంతి॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-20(33517)
గూహంతి సర్పా ఇవ గహ్వరాణి
స్వశిక్షయా స్వేన వృత్తేన మర్త్యాః।
తేషు ప్రముహ్యంతి జనా విమూఢా
యథాధ్వానం మోహయంతే భయాయ ॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-21(33518)
నాహం సదాఽసత్కృతః స్యాం న మృత్యు-
ర్న చామృత్యురమృతం మే కుతః స్యాత్।
సత్యానృతే సత్యసమానబంధే
సతశ్చ యోనిరతసతశ్చైక ఏవ ॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-22(33519)
న సాధునా నోత అసాధునా వా-
ఽసమానమేతద్దృశ్యతే మానుషేషు।
సమానమేతదమృతస్య విద్యా-
దేవం యుక్తో మధు తద్వై పరీప్సేత్ ॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-23(33520)
నాస్యాతివాదా హృదయం తాపయంతి
నానధీతం నాహుతమగ్నిహోత్రం।
మనో బ్రాహ్మీ లఘుతామాదధీత
ప్రజ్ఞాం చాస్మై నామ ధీరా లభంతే ॥
యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం ॥ 5-46-24(33521)
ఏవం యః సర్వభూతేషు ఆత్మానమనుపశ్యతి।
అన్యత్రాన్యత్ర యుక్తేషు కిం స శోచేత్తతః పరం । 5-46-25(33522)
యథోదపానే మహతి సర్వతః సంప్లుతోదకే।
ఏవం సర్వేషు వేదేషు ఆత్మానమనుజానతః ॥ 5-46-26(33523)
అంగుష్ఠమాత్రః పురుషో మహాత్మా
న దృశ్యతేఽసౌ హృది సంనివిష్టః ।
అజశ్చరో దివారాత్రమతంద్రితశ్చ
స తం మత్వా కవిరాస్తే ప్రసన్నః ॥ 5-46-27(33524)
అహమేవ స్మృతో మాతా పితా పుత్రోఽస్ంయహం పునః।
ఆత్మాహమపి సర్వస్య యచ్చ నాస్తి యదస్తి చ ॥ 5-46-28(33525)
పితామహోఽస్మి స్థవిరః పితా పుత్రశ్చ భారత।
మమైవ యూయమాత్మస్థా న మే యూయం న వో హ్యహం ॥ 5-46-29(33526)
ఆత్మైవ స్థానం మమ జన్మ చాత్మా
ఓతప్రోతోఽహమజరప్రతిష్ఠః।
అజశ్చరో దివారాత్రమతంద్రితోఽహం
మాం విజ్ఞాయ కవిరాస్తే ప్రసన్నః ॥ 5-46-30(33527)
అణోరణీయాన్సుమనాః సర్వభూతేషు జాగ్రతి।
పితరం సర్వభూతేషు పుష్కరే నిహితం విదుః ॥ ॥ 5-46-31(33528)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యగపర్వణి సనత్సుదజాతపర్వణి షట్చత్వారింశోఽధ్యాయః ॥ ॥ సమాప్తమిదం సనత్సుజాతపర్వ ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.