(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 022

॥ శ్రీః ॥
5.22. అధ్యాయః 022
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
ధృతరాష్ట్రేణ యథాక్రమం దుర్యోధనపాండవనిందాప్రశంసనపూర్వకం పాండవాన్ప్రతి సంజయప్రేషణం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 5-22-0x(3421)(32357)
ప్రాప్తానాహుః సంజయ పాండుపుత్రా-
నుపప్లవ్యే తాన్విజానీహి గత్వా।
అజాతశత్రుం చ సభాజయేథా
దిష్ట్యా వనాద్గ్రామముపస్థితస్త్వం ॥ 5-22-1(32358)
సర్వాన్వదేః సంజయ స్వస్తిమంతః
కృచ్ఛ్రం వాసమతదర్హా నిరుష్య।
తేషాం శాంతిర్విద్యతేఽస్మాసు శీఘ్రం
మిథ్యాపేతానాముపకారిణాం సతాం ॥ 5-22-2(32359)
నాహం క్వచిత్సంజయ పాండవానాం
మిథ్యావృత్తిం కాంచన జాత్వపశ్యం।
సర్వాం శ్రియం హ్యాత్మవీర్యేణ లబ్ధాం
పర్యాకార్షుః పాండవా మహ్యమేవ ॥ 5-22-3(32360)
దోషం హ్యేషాం నాధ్యగచ్ఛం పరీచ్ఛ-
న్సూక్ష్మం కంచిద్యేన గర్హేయ పార్థాన్।
ధర్మార్థాభ్యాం కర్మ కుర్వంతి నిత్యం
సుఖప్రియే నానురుధ్యంతి కామాత్ ॥ 5-22-4(32361)
ధర్మం శీతం క్షుత్పిపాసే తథైవ
నిద్రాం తంద్రీం క్రోధహర్షౌ ప్రమాదం।
ధృత్యా చైవ ప్రజ్ఞయా చాభిభూయ
ధర్మార్థయోగాన్ప్రయతంతి పార్థాః ॥ 5-22-5(32362)
త్యజంతి మిత్రేషు ధనాని కాలే
న సంవాసాంజీర్యతి తేషు మైత్రీ ।
యథార్హమానార్థకరా హి పార్థా-
స్తేషాం ద్వేష్టా నాస్త్యాజమీఢస్య పక్షే।
అన్యత్ర పాపాద్విపమాన్మందబుద్ధే-
ర్దుర్యోధనాత్క్షుద్రతరాచ్చ కర్ణాత్ ॥ 5-22-6(32363)
` పుత్రో మహ్యం మృత్యువశం జగామ
దుర్యోధనః సంజయ రాగబుద్ధిః।'
తేషాం హీమౌ హీనసుఖప్రియాణాం
మహాత్మనాం సంజనయతో హి తేజః ॥ 5-22-7(32364)
ఉత్థానవీర్యః సుఖమేధమానో
దుర్యోధః సుకృతం మన్యతే తత్।
తేషాం భాగం యచ్చ మన్యేత బాలః
శక్యం హర్తుం జీవతాం పాండవానాం ॥ 5-22-8(32365)
యస్యార్జునః పదవీం కేశవశ్చ
వృకోదరః సాత్యకోఽజాతశత్రోః ।
మాద్రీపుత్రౌ సృంజయాశ్చాపి యాంతి
పురా యుద్ధాత్సాధు తస్య ప్రదానం ॥ 5-22-9(32366)
సహ్యేవైకః పృథివీం సవ్యసాచీ
గాండీవధన్వా ప్రణుదేద్రథస్థః।
తథా జిష్ణుః కేశవోఽప్యప్రధృష్యో
లోకత్రయస్యాధిపతిర్మహాత్మా ॥ 5-22-10(32367)
తిష్ఠేత కస్తస్య మర్త్యః పురస్తా-
ద్యః సర్వలోకేషు వరేణ్య ఏకః।
పర్జన్యఘోషాన్ప్రవపఞ్శరౌఘా-
న్పతంగసంఘానివ శీఘ్రవేగాన్ ॥ 5-22-11(32368)
దిశం హ్యుదీచీమపి చోత్తరాన్కురూన్
గాండీవధన్వైకరథో జిగాయ।
ధనం చైపామాహరత్సవ్యసాచీ
సేనానుగాంద్రవిడాంశ్చైవ చక్రే ॥ 5-22-12(32369)
యశ్చైవ దేవాన్ఖాండవే సవ్యసాచీ
గాండీవధన్వా ప్రజిగాయ సేంద్రాన్।
ఉపాహరత్పాండవో జాతవేదసే
యశో మానం వర్ధయన్పాండవానాం ॥ 5-22-13(32370)
గదాభృతాం నాస్తి సమోఽత్ర భీమా-
ద్ధస్త్యారోహో నాస్తి సమశ్చ తస్య।
రథేఽర్జునాదాహురహీనమేనం
బాహ్వోర్వలేనాయుతనాగవీర్యం ॥ 5-22-14(32371)
సుశిక్షితః కృతవైరస్తరస్వీ
దహేత్క్షుద్రాంస్తరసా ధార్తరాష్ట్రాన్ ।
సదాఽత్యమర్షీ న వలాత్స శక్యో
యుద్ధే జేతుం వాసవేనాపి సాక్షాత్ ॥ 5-22-15(32372)
సుతేజసౌ వలినౌ శీఘ్రహస్తౌ
సుశిక్షితౌ భ్రాతరౌ ఫాల్గునేన।
శ్యేనౌ యథా పక్షిపూగాన్రుజంతౌ
మాద్రీపుత్రౌ శేపయేతాం న శత్రూన్ ॥ 5-22-16(32373)
ఏతద్బలం పూర్ణమస్మాకమేవం
యత్సత్యం తాన్ప్రాప్య నాస్తీతి మన్యే।
తేషాం మధ్యే వర్తమానస్తరస్వీ
ధృష్టద్యుంనః పాండవానామిహైకః ॥ 5-22-17(32374)
సహామాత్యః సోమకానాం ప్రబర్హః
సంత్యక్తాత్మా పాండవార్థే శ్రుతో మే।
అజాతశత్రుం ప్రసహేత కోఽన్యో
యేషాం స స్యాదగ్రణీర్వృష్ణిసింహ ॥ 5-22-18(32375)
సహోషితశ్చరితార్థో వయస్థో
మాత్స్యేయానామధిపో వై విరాటః।
స వై సపుత్రః పాండవార్థే చ శశ్వ-
ద్యుధిష్ఠిరే భక్త ఇతి శ్రుతం మే ॥ 5-22-19(32376)
అవరుద్ధా రథినః కేకయేభ్యో
మహేష్వాసా భ్రాతరః పంచ సంతి।
కేకయేభ్యో రాజ్యమాకాంక్షమాణా
యుద్ధార్థినశ్రానువసంతి పార్థాన్ ॥ 5-22-20(32377)
సర్వాంశ్చ వీరాన్పృథివీపతీనాం
సమాగతాన్పాండవార్థే నివిష్టాన్।
శూరానహం భక్తిమతః శృణోమి
ప్రీత్యా యుక్తాన్సంశ్రితాంధర్మరాజన్ ॥ 5-22-21(32378)
గిర్యాశ్రయా దుర్గనివాసినశ్చ
యోధాః పృథివ్యాం కులజాతిశుద్ధాః।
ంలేచ్ఛాశ్చ నానాయుధవీర్యవంతః
సమాగతాః పాండవార్థే నివిష్టాః ॥ 5-22-22(32379)
పాండ్యశ్చ రాజా సమితీంద్రకల్పో
యోధప్రవీరైర్బహుభిః సమేతః।
సమాగతః పాండవార్థే మహాత్మా
లోకప్రవీరోఽప్రతివీర్యతేజాః ॥ 5-22-23(32380)
అస్త్రం ద్రోణాదర్జునాద్వాసుదేవా-
త్కృపాద్భీష్మాద్యేన కృతం శృణోమి।
యం తం కార్ష్ణిప్రతిమమాహురేకం
స సాత్యకిః పాండవార్థే నివిష్టః ॥ 5-22-24(32381)
ఉపాశ్రితాశ్చేదికరూశకాశ్చ
సర్వోద్యోగైర్భూమిపాలాః సమేతాః।
తేషాం మధ్యే సూర్యమివాతపంతం
శ్రియా వృతం చేదిపతిం జ్వలంతం ॥ 5-22-25(32382)
అస్తంభనీయం యుధి మన్యమాన్యో
జ్యాం కర్షతాం శ్రేష్ఠతమం పృథివ్యాం ।
సర్వోత్సాహం క్షత్రియాణాం నిహత్య
ప్రసహ్య కృష్ణస్తరసా సంమమర్ద ॥ 5-22-26(32383)
యశోమానౌ వర్ధయన్పాండవానాం
పురాఽభినచ్ఛిశుపాలం సమీక్ష్య।
యస్య సర్వే వర్ధయంతి స్మ మానం
కరూశరాజప్రముఖా నరేంద్రాః॥ 5-22-27(32384)
తమసహ్యం కేశవం తత్ర మత్వా
సుగ్రీవయుక్తేన రథేన కృష్ణం।
సంప్రాద్రవంశ్చేదిపతిం విహాయ
సింహం దృష్ట్వా క్షుద్రమృగా ఇవాన్యే॥ 5-22-28(32385)
యస్తం ప్రతీపస్తరసా ప్రత్యుదీయా-
దాశంసమానో ద్వైరథే వాసుదేవం ।
సోఽశేత కృష్ణేన హతః పరాసు-
ర్వాతేనేవోన్మథితః కర్ణికారః ॥ 5-22-29(32386)
పరాక్రమం మే యదవేదయంత
తేషామర్థే సంజయ కేశవస్య।
అనుస్మరంస్తస్య కర్మాణి విష్ణో-
ర్గావల్గణే నాధిగచ్ఛామి శాంతిం ॥ 5-22-30(32387)
న జాతు తాంఛత్రురన్యః సహేత
యేషాం స స్యాదగ్రణీర్వృష్ణిసింహః ।
ప్రవేపతే మే హృదయం భయేన
శ్రుత్వా కృష్ణావేకరథే సమేతౌ ॥ 5-22-31(32388)
న చేద్గచ్ఛేత్సంగరం మందబుద్ధి-
స్తాభ్యాం లభేచ్ఛర్మ తదా సుతో మే।
నో చేత్కురూన్సంజయ నిర్దహేతా-
మింద్రావిష్ణూ దైత్యసేనాం యథైవ ॥ 5-22-32(32389)
మతే హి మే శక్రసమో ధనంజయః
సనాతనో వృష్ణివీరశ్చ విష్ణుః।
ధర్మారామో హ్రీనిషేవస్తరస్వీ
కుంతీపుత్రః పాండవోఽజాతశత్రుః ॥ 5-22-33(32390)
దుర్యోధనేన నికృతో మనస్వీ
నో చేత్క్రుద్ధః ప్రదహేద్ధార్తరాష్ట్రాన్ ।
నాహం తథా హ్యర్జునాద్వాసుదేవా-
ద్భీమాద్వాఽహం యమయోర్వా బిభేమి ॥ 5-22-34(32391)
యథా రాజ్ఞః క్రోధదీప్తస్య సూత
మన్యోరహం భీతతరః సదైవ ।
మహాతపా బ్రహ్మచర్యేణ యుక్తః
సంకల్పోఽయం మానసస్తస్య సిద్ధ్యేత్ ॥ 5-22-35(32392)
తస్య క్రోధం సంజయాహం సమీక్ష్య
స్థానే జానన్భృశమస్ంయద్య భీతః।
స గచ్ఛ శీఘ్రం ప్రహితో రథేన
పాంచాలరాజస్య చమూనివేశనం ॥ 5-22-36(32393)
అజాతశత్రుం కుశలం స్మ పృచ్ఛేః
పునః పునః ప్రీతియుక్తం వదేస్త్వం।
జనార్దనం చాపి సమేత్య తాత
మహామాత్రం వీర్యవతాముదారం ॥ 5-22-37(32394)
అనామయం మద్వచనేన పృచ్ఛే-
ర్ధృతరాష్ట్రః పాండవైః శాంతిమీప్సుః ।
న తస్య కించిద్వచనం న కుర్యాత్
కుంతీపుత్రో వాసుదేవస్య సూత ॥ 5-22-38(32395)
ప్రియశ్చైషామాత్మసమశ్చ కృష్ణో
విద్వాంశ్చైషాం కర్మణి నిత్యయుక్తః ।
సమానీతాన్పాండవాన్సృంజయాంశ్చ
జనార్దనం యుయుధానం విరాటం ॥ 5-22-39(32396)
అనామయం మద్వచనేన పృచ్ఛేః
సర్వాంస్తథా ద్రౌపదేయాంశ్చ పంచ।
యద్యత్తత్ర ప్రాప్తకలం పరేభ్య-
స్త్వం మన్యేథా భారతానాం హితం చ
తద్భాషేథాః సంజయ రాజమధ్యే 5-22-40(32397)
5-22-40f"
న మూర్చ్ఛయేద్యన్న చ యుద్ధహేతుః ॥ ॥

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి స·ంజయయానపర్వణి ద్వావింశోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-22-2 స్వస్తిమంతో వయమితి సర్వాన్వదేః ।
కృచ్ఛ్రం నిరుష్యాపి తేషాం శాంతిరక్రోధోఽస్మాసు విద్యతే।
మిథ్యాపేతానాం నిష్కపటానాం ॥ 2 ॥
5-22-3 మహ్యం పర్యాకార్షుః మదర్థం పరిత ఆనీతవంతః ॥
5-22-4 ధర్మార్థాభ్యాం ధర్మార్థం అర్థార్థం
5-22-7 తేజః క్రోధం ॥
5-22-9 తస్య తస్మై। ప్రదానం భాగప్రదానం ॥
5-22-10 జిష్ణుర్జయశీలః ॥
5-22-13 జాతవేదసే ఉపాహృరత్ ఖాండవమితి విపరిణామేనానుషంగః ॥
5-22-20 అవరుద్ధాః బహిర్నిః సారితాః ॥
5-22-24 కార్ష్ణిః ప్రద్యుంనస్తత్తుల్యం ॥
5-22-25 చేదిపతిం శిశుపాలం ।
కృష్ణో మమర్దేత్యుత్తరేణాన్వయః ॥
5-22-29 ఆశం సమానో జయమితి శేషః ॥
5-22-30 యత్ యతః । అవేదయంత జ్ఞాపితవంతః ।
చారా ఇతి శేషః ॥
5-22-31 కృష్ణౌ వాసుదేవార్జునౌ ॥
5-22-34 నికృతో వంచితః । మనస్వీ జితమనాః ॥
5-22-36 స్థానే జానన్ యుక్తం పశ్యన్ ॥
5-22-37 మహామాత్రం మహాభాగం ॥
5-22-38 శాంతిమీప్సురస్తీతి వదేత్యధ్యాహారః ॥
5-22-40 మూర్చ్ఛయేత్ వర్ధయేత్ । క్రోధమితి శేషః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.